پیشگیری کیفری خاص (Special Prevention)

اثری که مجازات در بازدارندگی مجرم دراز دست زدن مجدد به ارتکاب جرم دارد، پیشگیری خاص نامیده می شود.[1] در این نوع پیشگیری سعی می شود با تحمیل مجازات بر مجرم و تنبیه او و رنج و سختی حاصل از مجازات، از ارتکاب مجدد همان جرم یا جرایم دیگر اجتناب شود. بنابراین جلوگیری از تکرار جرم و ایجاد ترس در کسانی که قبلاً مرتکب جرم شده اند، مهم ترین هدف پیشگیری خاص می باشد که در قالب اقداماتی برای تربیت، اصلاح و بازسازی مجرمان صورت می گیرد.این نوع پیشگیری معمولاً در کوتاه مدت مثل: مبارزه با اعتیاد و جمع آوری کودکان بدون سرپرست از سطح خیابانها ،مفیداست.[2]

بنابراین پیشگیری خاص در برگیرنده «مجموعه تدابیر و اقدام های کنشی با هدف مقابله با بزهکاری ازرهگذر کاهش یا از بین بردن علل جرم زا و تأثیرگذاری بر فرصت های پیش جنائی است ؛ به گونه ای که

بتوان با استفاده از ساز و کارهای کنشی، بر شخصیت افراد و موقعیت های پیش از ارتکاب جرم تأثیر گذاشت».[3]

پیشگیری در این معنا ، عبارت است از تعیین و استفاده از مجموع وسائل و تدابیری است كه به هدف مهار كردن بهتر بزهكاری،از طریق از بین بردن یا خنثی كردن عوامل جرم‌زای محیط زندگی بزهكار بدون توسل

به اعمال مجازات یا اقدامات تأمینی وتربیتی وقبل ازوقوع جرائم در یك جامعه معینی یا یك شهریا منطقه

‌ای از یك شهر به مرحله اجراء گذارده می‌شود.
این شیوه پیشگیری از جهات زیر حائز اهمیت است :
ـ نخست، این كه  اقدامات  پیشگیرانه  بایستی  از وقوع  جرم و نسبت به  جامعه آماری معینی و به هدف جلوگیری از ارتكاب جرم باشد؛
ـ دوم، این اقدامات منحصراً بایستی شامل تدابیر وسائلی باشد كه فاقد خصیصه‌های رنج‌آور و ارعاب باشد؛
ـ سوم،  اقدامات پیشگیرانه  لزوما ً بایستی ناظر به تدابیر حمایتی،  از قبیل حمایت‌های انسانی و اخلاقی نسبت به بزهكار در محیط خانواده، مدرسه، و محل كار باشد.
بنابراین سیاست جنائی در خصوص پیشگیری خاص، ناظر به تعیین مؤثر‌ترین ابزار و وسائل برای مهاركردن

بزهكاری از دو جهت قابل توجه می‌باشد. یكی این كه ، اقدامات پیشگیرانه از طریق از بین بردن یا به حداقل رسانیدن تأثیر عوامل جرم‌زای محیط زندگی بزهكار و قبل از وقوع جرم صورت گیرد و دیگری ناظر به از بین بردن فرصت‌های مناسب ارتكاب جرم از مجرمین بدون توسل به كیفر یا اجرای آن است.
به علاوه پیشگیری خاص شامل انواع مختلفی است كه مهمترین آنها عبارتند از پیشگیری اجتماعی و مدل‌های آن، و پیشگیری وضعی و مدل‌های آن و پیشگیری زودرس می‌باشد که در مباحث بعدی به آنها

اشاره خواهد شد.[4]

1 ميرزايي مطلق،عباداله، نقش پلیس درکاهش وافزایش جرم دراستان لرستان، دانشگاه آزاداسلامی واحدنراق ، 1381،ص 47.

2 بيات ، بهرام و دیگران ، پيشگيري از جرم با تکيه بر رويکرد اجتماعي محور ، تهران،انتشارات معاونت اجتماعی نیروی جمهوری اسلامی ، اداره کل مطالعات اجتماعی ،  1387،ص39.

1 نیازپور، امیرحسین، حقوق پیشگیری ازبزهکاری درایران، مجله حقوقی دادگستر، ش 170- 172، 1383.

2 كتاب مجموعه مقالات نخستین كنگره بین المللی ، دانشگاه آزاد اسلامی، نویسنده محمد صالح ولیدی،  به نقل از خبرگزاری فارس.

 

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی نقش پلیس در پیشگیری از جرم