شرایط عمومی برای گشایش اعتبارات اسنادی اتکایی به شرح زیر است:[1]

  1. اعتبار اسنادی اولیه غیر قابل برگشت و ترجیحاً تأیید شده باشد و بهتر است اعتباری باشد که به بانک ابلاغ کننده دستور پرداخت قطعی می دهد و نه دستور معامله اعتبار[2]
  2. اعتبار دوم باید سر رسیدی زودتر از اعتبار اول داشته باشد تا پس از رسیدگی بانک ابلاغ کننده به اسناد ارائه شده توسط تولید کننده اصلی،اسناد به دست بانک گشایش کننده اعتبار دوم و خریدار واسطه(ذینفع اول) برسد.
  3. جهت جلوگیری از تأخیر در ارسال اسناد به بانک پرداخت کننده اعتبار اول، هر دو اعتبار حتی الامکان قابل معامله و پرداخت در یک محل باشند.[3]
  4. شرایط اعتبار اسنادی اولیه و اتکایی مرتبط باشد.
  5. مبلغ اعتبار اسنادی اتکایی نباید از مبلغ اعتبار اسنادی اولیه بیشتر باشد به دو دلیل: اولاً به این دلیل که اعتبار اول وثیقه ی اعتبار دوم قرار گرفته و وثیقه یک مال می بایست ارزش خود آن مال را داشته باشد. دوماً برای اینکه ذینفع اول بتواند مابه التفاوت اعتبار اول و دوم را به عنوان سود خود بردارد.
  6. کالا یا خدمات موضوع اعتبار اسنادی اتکایی بایستی با کالا یا خدمات موضوع اعتبار اولیه مرتبط باشد. تشخیص این ارتباط بر عهده بانک گشاینده اعتبار اتکایی و بانک ابلاغ کننده و براساس اسناد و مدارک ارائه شده می باشد.
  7. در اعمال هرگونه اصلاحیه در مفاد و شرایط هر دو اعتبار اسنادی بایستی ارتباط و شرایط اجرای آن ها مد نظر قرار گیرد.

علاوه بر این شرایط عمومی، بانک ها شرایط اختصاصی و نکات مهمی را در هنگام افتتاح اعتبار دوم در نظر می گیرند که به قرار زیر می باشد:

  1. گشایش اعتبار دوم موضوعی است که فقط به ذینفع و بانک گشاینده اعتبار دوم مربوط بوده و لزومی به آگاهی و موافقت دیگر عوامل یعنی بانک گشاینده اعتبار اول یا متقاضی اول ندارد.
  2. حداکثر سقف مبلغ ارزی و نوع ارز اعتبار دوم تا 90درصد مبلغ اعتبار اول می تواند باشد.[4]
  3. تاریخ انقضای اعتبار اسنادی اتکایی باید حداقل 15 روز مقدم بر تاریخ انقضای اعتبار اسنادی اولیه و حداکثر یک هفته بعد از تاریخ آخرین حمل باشد.
  4. بعد از گشایش اعتبار دوم، بانک فقط اصلاحیه هایی از اعتبار اسنادی اولیه را می پذیرد که مرتبط با شرایط دو اعتبار باشد و درخواست ابطال اعتبار اول نیز منوط به ابطال کامل اعتبار دوم و موافقت ذینفع دوم در خلال سر رسید خواهد بود.
  5. گشایش اعتبار اسنادی اتکایی با در نظر گرفتن اعتبار مشتری(ذینفع اعتبار اولیه) و اخذ وثایق کافی با طی مراحل اعتباری آن در کمیسیون اعتباری ذیربط و با عنایت به سقف های تعیین شده و مقررات همسان اعتبارات اسنادی در قالب عقد مشارکت مدنی[5] به ارز انجام می پذیرد.
  6. در صورتی که اعتبار اتکایی جهت واردات کالا از خارج از کشور و یا مناطق آزاد به داخل کشور باشد طی کلیه مراحل ثبت سفارش و اخذ مجوزهای ذیربط و رعایت بخش نامه های مرتبط با واردات کالا الزامی است.[6]
  7. اخذ مجوز جهت صدور اعتبار اسنادی اتکایی از اداره عملیات ارزی و روابط بین الملل تحت نظارت مدیریت امور بین الملل بانک.

به منظور گشایش اعتبار اسنادی اتکایی، اعتبار اصلی باید بتواند اطمینان خاطر بانک گشاینده اعتبار دوم را به دست آورد. ممکن است اعتبار اصلی تا اندازه ای بخشی از وثیقه مورد نیاز را فراهم سازد. اما به دلایلی که ذیلاً به آن می پردازیم امکان دارد این وثیقه کفایت بخش نباشد. بانک گشایش کننده اعتبار اتکایی به دلیل وجود دو اعتبار جداگانه نمی تواند با اطمینان اسناد ارائه شده تحت اعتبار اتکایی را برای اعتبار مستقل اصلی مورد استفاده قرار دهد به نحوی که با شرایط اعتبار اصلی نیز مطابقت داشته باشد. به این خاطر که ذینفع(شخص واسطه) می خواهد سیاهه خود را جایگزین سیاهه ذینفع دوم نماید وچنانچه به دلایلی قادر به انجام این کار نشود پرداخت در چارچوب اعتبار اصلی امکان پذیر نمی شود حال آن که تعهد پرداخت در چارچوب اعتبار اتکایی به قوت خود باقی است و ذینفع دوم منتظر دریافت وجه کالایی است که ارسال نموده است. علاوه بر این ممکن است در خصوص رعایت مهلت ارائه اسناد مشکلاتی بروز کند زیرا اسناد ارائه شده ظرف مهلت مقرر در اعتبار اتکایی ممکن است به موقع برای استفاده تحت اعتبار اصلی وصول نشود. با اتخاذ تدابیری مناسب میتوان تا حدودی از وقوع این مشکلات جلوگیری کرد. برای مثال اعتبار نزد بانک گشاینده اعتبار اول قابل استفاده باشد تا به این ترتیب مشکلات ناشی از عدم تطابق با سررسید برطرف گردد که این راه حل نیز منوط به موافقت تأمین کننده اصلی کالاست. عیب این روش آن است که شخص واسطه نمی تواند مانع از افشای هویت هردو طرف در مقابل هم شود. در صورت عدم تمایل شخص واسطه در به کارگیری این روش و قرار گرفتن در حاشیه امن، شخص واسطه باید دقت داشته باشد که همانند اعتبار قابل انتقال،شرایط هر دو اعتبار کاملاً یکسان بوده یا آنکه تفاوت میان آن ها چنان بی اهمیت باشد که ضمن ارائه اسناد تحت اعتبار اصلی قابل رفع باشد. در مواردی که شرایط تحویل، نوع حمل یا مقصد دستخوش تغییر شود، بروز مغایرت هنگام تسویه اسناد تحت اعتبار اصلی اجتناب ناپذیر است. اما این نوع مغایرت در مقایسه با اختلاف موجود بر سر موعد پرداخت و ارز قابل پرداخت و نظایر آن ناچیز بوده و می تواند توسط کاربران و کارشناسان بانکی مجرب رفع و حل و فصل شود.[7]

یک اعتبار اسنادی به نام اعتبار اسنادی متقابل[8] نیز وجود دارد که کارکرد آن مشابه اعتبار اسنادی اتکایی است. تفاوت این دو اعتبار در این است که در  اعتبار اسنادی اتکایی بانک کارگزارِ(پرداخت کننده)اعتبار اول به تقاضای ذینفع اول گشاینده اعتبار دوم می شود ولی در اعتبار اسنادی متقابل ذینفع، اعتبار اسنادی اول را نزد بانک دیگری به غیر از بانک کارگزار وثیقه اعتبار اسنادی دوم قرار می دهد.[9] از اعتبار اسنادی متقابل نیز همانند اعتبارات اسنادی اتکایی در مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی(یو سی پی600) و نسخه های قدیمی تر نامی برده نشده است. در پایان این بخش مراحل انجام کار در اعتبارات اسنادی اتکایی و تصویر آن در پی خواهد آمد.

  1. عقد قرارداد پایه بین خریدار و فروشنده(ذینفع اول)
  2. تسلیم درخواست گشایش اعتبار توسط خریدار به بانک گشاینده اعتبار اصلی
  3. ابلاغ اعتبار گشایش شده به بانک ابلاغ کننده(پرداخت کننده)
  4. ابلاغ اعتبار به ذینفع اول توسط بانک ابلاغ کننده(پرداخت کننده)
  5. درخواست ذینفع جهت گشایش اعتبار اتکایی بر مبنای اعتبار اصلی از بانک گشاینده اعتبار دوم( که معمولاً همان بانک پرداخت کننده اول می تواند باشد)

6.بانک گشاینده اعتبار دوم با در اختیار گرفتن اعتبار اول به عنوان وثیقه، اقدام به گشایش اعتبار ثانوی نموده و آن را به بانک ابلاغ کننده اعلام می کند.

7.بانک ابلاغ کننده،اعتبار را به سازنده کالا یا همان ذینفع ثانوی ابلاغ می کند.

  1. سازنده کالا پس از آماده شدن کالا آن را تحویل متصدی حمل می دهد.
  2. سازنده کالا بارنامه را تحویل می گیرد.
  3. سازنده کالا بارنامه را همراه سایر اسناد، تحویل بانک ابلاغ کننده می دهد.
  4. بانک ابلاغ کنندهاعتبار دوم، وجه اسناد را به سازنده کالا پرداخت می کند.
  5. بانک ابلاغ کننده اعتبار دوم، اسناد را به بانک گشاینده اعتبار دوم ارائه می دهد.

[1] . شورای پول واعتبار و اداره مطالعات و مقررات بانکی ایران نیز براساس مقررات جاری اعتباری و ارزی بانک مرکزی ج.ا.ا آیین نامه اجرایی گشایش اعتبارات اسنادی اتکایی(back to back) را تصویب نموده است. متن آیین نامه در بخش پیوست های این پایان نامه قابل مشاهده است.

[2] . مزینی و مهاجری تهرانی،همان ، ص193

[3] . مزینی و مهاجری تهرانی،همان، ص194

[4] . این رقم برگرفته از دستورالعمل نحوه گشایش اعتبارات اسنادی اتکایی در سایت بانک انصار می باشد وممکن است در سایر بانک های داخلی و خارجی مقدار آن اندکی متفاوت باشد.

[5] . مشارکت مدنی عبارت است از درآمیختن سهم الشرکه نقدی و غیر نقدی متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی متعدد به نحومشاع به منظور انتفاع طبق قرارداد

[6] . www.ansarbank.com

[7] . لنگریچ، همان، صص 299-300

[8] . Counter Letter of Credit

[9] . زمانی فراهانی، همان، ص 42-43

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی آثار و احکام حقوقی اعتبارات اسنادیِ قابل انتقال و اتکایی در حقوق تجارت بین الملل