جرم عمدي

اكثر جرايم تهدید عليه بهداشت عمومي و آلودگی محيط زيست عمدي هستند و همانطور كه گفته شد برخي از آنها مقيد و برخي ديگر مطلق هستند كه هر يك از آنها جداگانه بررسي خواهد شد.

براي تحقق يك جرم عمدي مقيد، علاوه بر سوء نيت عام كه به معناي اراده خود آگاه فرد در ارتكاب عمل مجرمانه و يا قصد ارتكاب عمل مادي فيزيكي است، به سوء نيت خاص كه به معني خواست مجرم به تحقق نتيجه مجرمانه و يا قصد رسيدن به نتيجه است. نيز، نياز است. بنابراين وقتي يك جرم عمدي مقيد تحقق پيدا مي‌كند كه هر دو بخش اصلي ركن معنوي آن يعني سوء نيت عام و خاص وجود داشته باشد.

پاره اندكي از جرايم عليه بهداشت عمومي و محيط زيست نيز اين گونه هستند، يعني جرم عمدي مقيد هستند كه تحقق آنها منوط به وجود و احراز هر دو قسم سوء نيتي كه از آنها نام برده شده (عام و خاص)، خواهد بود. به عبارت ديگر، هم نيازمند قصد فعل هستند و هم به قصد نتيجه احتياج دارند.

جرم عمدي مطلق جرمي است كه براي تحقق يافتن آن تنها به وجود و احراز سوء نيت عام نياز است و هنگامي كه اين قصد مجرمانه در شخص و جرم ارتكابي از سوي وي محرز شود، مي‌توان او را به مجازات جرم واقع شده، محكوم كرد.

بیشترجرايم تهدید عليه بهداشت وآلودگی  محيط زيست عمدي و مطلق هستند و در اين باره مي‌توان به موارد زيادي اشاره كرد، امّا در اين جا تنها به ذكر برخي از اين موارد بسنده مي‌شود.

به موجب ماده 688 قانون مجازات اسلامي، هر گونه اقدامي كه تهديد عليه بهداشت عمومي شناخته شود جرم است. خواه در نتيجه اين اقدام به عناصر محيط زیست صدمه و زيان وارد شود و يا نشود.

جرم زيست محيطي ای كه مي‌توان از آن نام برد جرم آلوده كردن بخشي از محيط زيست دريايي است. در ابتداي ماده 2 قانون حفاظت دريا و رودخانه‌هاي مرزي از آلودگي با مواد نفتي چنين عنوان شده است: آلوده كردن رودخانه‌هاي مرزي و آب‌هاي داخلي و دريايي سرزميني ايران به نفت يا هر نوع مخلوط نفتي خواه متوسط كشتي‌ها و خواه توسط سكوهاي حفاري يا جزاير مصنوعي (اعم از ثابت و شناور) و خواه توسط لوله‌ها و تأسيسات و مخازن نفتي واقع در خشكي يا دريا ممنوع است.

موضوع اين جرم آلوده كردن رودخانه‌هاي مركزي و آب‌هاي داخلي دريايي سرزمين به نفت و يا مخلوطي نفتي است. يعني پس از آن كه فردي از هر راه و با هر وسيله‌اي كه مي‌تواند و در اختيار دارد محيط زيست آبي مورد نظر را با نفت و يا مخلوط نفت آلوده كند، اين جرم زيست محيطي واقع شده است و به موجب اين مقررات وي را مي‌توان تحت تعقيب قرار داد. بنابراين، هم اين كه اراده شخص و قصد مجرمانه او داير بر آلوده كند، اين جرم زيست محيطي واقع شده است و به موجب اين مقررات وي را مي‌توان تحت تعقيب قرار داد. بنابراين، هم اين كه اراده شخص و قصد مجرمانه او داير بر آلوده كردن آب رودخانه مرزي و يا آبهاي داخلي و دريايي سرزميني واقعيت خارجي پيدا كند و صورت عملي به خود بگيرد، بدون توجه به آن كه اين اقدام آلاينده ره‌آورد زيانبار نيز داشته يا نداشته است، جرم مورد بحث تحقق پيدا كرده است.[1]

 

 

[1] گرجی ابوالقاسم ، خرداد ۱۳۶۳، اسلام و محیط زیست، مجله نور علم، ش ۴، ص ۱۱۵.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

1392بررسی  فقهی و حقوقی جرایم زیست محیطی در قانون مجازات اسلامی