به طور کلی دو روش برای گودبرداري از لحاظ وسيله انجام كار وجود دارد که عبارتند از:

  1. روش دستي: در صورت محدوديت زمين يا عدم دسترسي به ماشين آلات از اين روش كه از بيل، كلنگ و فرغون استفاده مي‌شوند، انجام مي‌شوند.
  2. روش مكانيزه: معمولاً در عمده گودبرداري‌ها از اين روش استفاده مي‌شوند كه از ماشين آلاتي چون بيل مكانيكي و لودر استفاده مي‌شوند.

از ديدگاه نوع محدوديت زمين نيز گودبرداري دو روش دارد:

  1. گودبرداري در زمين‌هاي محدود

در زمين‌هاي كوچكي كه اطراف آن ساختمان باشد (زمين‌هاي محدود)، كار گودبرداري بسيار حساس‌تر مي‏باشد. چرا كه گودهايي كه در مجاورت بناهاي موجود ايجاد مي‌شود مي‌توانند به پايداري بناها لطمه وارد نموده و ايجاد خساراتي بنمايند. جهت برطرف نمودن اينگونه خطرات اين روش گودبرداري معمولاً همراه با شمع بندي (سازه نگهبان موقت) اجرا مي‌شوند.

  1. گودبرداري در زمين هاي نامحدود :

در زمين‌هاي نسبتاً بزرگ كه اطراف آن هيچگونه ساختماني نباشد، كار گودبرداري توسط بيل مكانيكي، لودر و با شيب مناسب انجام شده و با كاميون به خارج محوطه حمل مي‌گردد. چنانچه نياز به گودبرداري در عمق نسبتاً زياد باشد، اين كار در لايه‌هاي مختلف، به تدريج انجام مي‌پذيرد. رعايت حداكثر شيب مجاز ديواره گودال (از نكات مهم اين روش مي‌باشد) (نصر آزادانی, و غيره 1388)

به منظور برنامه‌ریزی جهت عمليات گودبرداري و حفاري مي‏بايست برخي نكات نظير ذيل را در نظر گرفت:

2-3-5-1-1) تعيين شرايط خاك

قبل از شروع بكار حفاري بايد نوع خاك را در محل تعيين كرده و پس از آن آخرين حفاري در آن مناطق را بررسي نمود. اگر خطرات پنهاني وجود داشته باشند ( مانند سرويس‌هاي نامعين زيرزميني يا خاك‌هاي آلوده به سوخت نشت شده از مخزن‌هاي قديمي زيرزميني)، باید آن‌ها را كشف نمود. سپس سرويس‌هاي هوايي را ملاحظه كرده و در صورت وجود خطوط تلفن، برق و … كه ممكن است خطرساز باشند با مالكين آن‌ها مشورت نماييد.

2-3-5-1-2) سرويس‌هاي زيرزميني

قبل از شروع به كار حفاري، باید سرويس‌هاي زيرزميني (مانند لوله‌هاي گاز ، آب ، فاضلاب و خطوط تلفن و برق) را معين نموده و مطمئن گردید كه در محل خود محكم قرار دارند.

سرويس‌هاي زيرزميني كه تا 600 ميليمتر (2 فوت) از حفاري فاصله دارند بايد بوسيله دست يا ساير سيستم‌هاي مجاز اطرافشان حفاري گردد. سپس هنگامي كه زير آن‌ها از خاك خالي شد بايد پشتيبان مناسبي براي آن بكار برد. در صورت صدمه ديدن آن فوراً بايد به صاحب سرويس اطلاع داد. قبل از شروع بكار در ترانشه‌ها و كانال‌هاي فاضلاب وضعيت جوي را كنترل نماييد و مطمئن شويد آلاينده‌هاي خطرساز وجود نداشته و اكسيژن كافي موجود باشد. در كانال‌هاي فاضلاب نيز وجود گازهاي سمي و قابل احتراق را باید كنترل گردند .

2-3-5-1-3) روش‌هاي كنترل مخاطرات

 شاغلين در گودبرداري‌ها در معرض بسياري از خطرها قرار دارند، ولي عمده‌ترين آن‌ها خطر فروريختگي مي‌باشد. از اين رو جهت حدف و كنترل اينگونه خطرات توصيه شده كه جهت كاركردن كاركنان در گودال‌ها از شيبدارسازي و پله‌بندي ديواره‌هاي گودال يا پشتيباني از ديواره‌هاي گودال يا قراردادن سپر حفاظتي بين ديواره‌هاي گودال و فضاي كار، استفاده گردد. طراحي يك سيستم حفاظتي جهت حذف و كنترل مخاطرات بستگي چند عامل دارد كه عبارتند از: نوع خاك، عمق برش، رطوبت موجود در خاك، تغييرات ناشي از آب و هوا يا ساير عمليات در حال اجرا در آن حوزه.

2-3-5-1-4) شيبدار سازي ( Sloping )

يكي از روش‌هاي اطمينان‌سازي ايمني در گودال‌ها، شيب‌دار نمودن ديواره‌هاي گودال‌هاي با عمق بيشتر از 20 فوت ( 6 متر ) مي‌باشد كه بستگي به نوع خاك دارد که در شکل 2-3 نشان داده شده است.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

ایجاد ساختاری برای ارزیابی عملکرد HSE پیمانکاران در پروژه‌های عمرانی (با مطالعه موردی پیمانکاران سازمان مهندسی و عمران شهر تهران))